Zehaztapen teknikoa

1. . SARRERA

Askatasun, segurtasun eta justiziaren esparru europarrak, Europako Zuzenbidea ezagutzeaz gain, kideek beste estatu kideen sistema juridikoak ezagutzea eskatzen du. Hori dela eta, 2012. urtean, Europar Batasunak berariazko elkarreragingarritasuna sustatzeko ekimena abian jarri zuen lege-informazioaren esparruan, Kontseiluaren Ondorioak izenburuko dokumentuaren bidez (2012/C 325/02). Horrela, arauak identifikatu eta deskribatzeko estandar bat –Europako Legeriaren Identifikatzailea (European Law Identifier)– ezartzera gonbidatu zituen estatu kideak.

Interneten eskura daitekeen legegintzari buruzko informazio digitalizatua ugaria bada ere, estatuetako ordenamendu juridikoen arteko desberdintasunek, baita estatuen webguneetan legeak biltzeko eta aurkezteko erabiltzen diren sistema teknikoen arteko aldeek ere, oztopatu egiten dituzte estatu eta Europa mailako erakundeetako informazio-sistemen irisgarritasuna eta elkarreragingarritasuna.

Testuinguru horretan, Europako Legeriaren Identifikatzailea (ELI) ezartzearen helburua hauxe da: estatu, Europa eta mundu mailan erabiltzen diren sistemetan bildutako informazio juridikoa eskuratu, trukatu eta elkarrekin lotzeko aukerak hobetzea, legeei buruzko informazioaren benetako sare bat –behin eta berriz erabil daitezkeen datu irekien multzo gisa eskuragarria– abian jartzeko.

Europako Legeriaren Identifikatzailea erabiltzen da, hain zuzen ere, honako hauek egiteko:

    • legedia pertsona zein makinentzat ezagutzen eta ulertzen erraza den identifikatzaile iraunkor eta bakar baten bidez identifikatzeko; • legedia automatikoki prozesa daitezkeen metadatuen multzo baten bidez deskribatzeko, gomendatutako ontologiarekin bat.

ELI sistemaren abantailak askotarikoak dira:

  • a) sistema juridikoen arteko elkarreragingarritasuna sustatzen du, arlo juridikoari dagokionez, Estatu mailako administrazioen arteko lankidetza erraztuz eta Europar Batasunean askatasun, segurtasun eta justizia esparrua sortzen lagunduz;
  • b) gardentasuna eta irekitasuna bultzatzen ditu, sistema erabiltzen duten estatu kideen legezkotasuna eta kontuak ematea sendotuz;
  • c) erabiltzaileei aukera ematen die ELI sisteman dauden baliabideen identifikatzaileak (URI) –beti berdinak– beren kabuz sortzeko, bilatzen ari diren legeak azkar eta erraz eskura ditzaten;
  • d) herritarrentzat eta Zuzenbideko profesionalentzat lagungarria da sistema juridiko desberdinetako legedia modu efizienteagoan bilatzeko;
  • e) legeak argitaratzeko prozesuen eraginkortasuna hobetzen du, kostuak murrizteaz gain, kalitatea eta fidagarritasuna areagotuz;
  • f) datu juridikoak era adimentsuan berrerabiltzea ahalbidetzeaz gain, zerbitzu berriak garatzeko aukerak sortzen ditu sektore pribatuarentzat, merkatu digital bakarra ezartzen laguntzeko.

Europako Legeriaren Identifikatzailearen sistema hiru oinarritan egituratzen da:

a) 1. oinarria: Identifikatzaile bakarrak

ELIk bidea ematen du Estatuko eta Europako legedia modu unibokoan identifikatu, izendatu eta eskuratzeko, pertsonek zein sistema informatikoek irakur ditzaketen sinboloak erabiliz. Sinbolo horiek, gainera, bateragarriak dira gaur egungo estandar teknologikoekin.

b) 2. oinarria: Lege-egintza bakoitza ontologia bati jarraikiz deskribatzen duten ezaugarriak

URI egituratu bat nahikoa da egintzak identifikatzeko, horretarako zehaztutako osagai multzo bat erabiltzen duelako, baina sintaxi partekatu batean ezarritako metadatu gehigarriak esleituz gero, lege-informazioko sistemen arteko elkarreragingarritasuna sustatu eta areagotzeko oinarriak finkatzen dira. Baliabide baten funtsezko ezaugarriak deskribatzen dituzten metadatuak identifikatuz, estatuek beste batzuek prozesatutako informazio egokia beren beharretarako berrerabili ahal izango dute, informazio-sistema berriak sortu beharrik gabe.

Ontologia batek arlo jakin bateko kontzeptu multzo bat eta horien arteko harremanak adierazten dituen deskribapen formala da. Legediaren ezaugarriak eta kontzeptuen arteko harremanak deskribatzen badira, saihets daiteke terminoen anbiguotasuna, elkarren artean ulertzea lortuz. Espezifikazio formala denez, ontologia bat zuzenean prozesa daiteke sistema informatikoetan.

Hori dela eta, herrialde bakoitzak bere metadatu eskema erabil dezake, baina Europar Batasunak animatzen du ELI metadatuen estandarrei jarraitzera, dagozkien autoritate taula partekatuak erabiliz; taula horiek handi daitezke, berariazko premiak betetzea ahalbidetzeko. ELI metadatuen eskema metadatu eskema pertsonalizatuekin batera erabiliko dela aurreikusten da.

c) 3. oinarria: Metadatuak berrerabiltzeko moduko formatuetan sortzea

ELI estandarrak datuak azkarrago eta kopuru handiagoan trukatzeko aukera ematen du: metadatuak aldizkari eta buletin ofizialen web orrietan edo lege-informazioa kudeatzeko sistemetan txertatzen direnean, informazioa modu automatiko eta efizientean truka daiteke sare semantikoaren arkitektura sortu berriaren abantailei esker; izan ere, azken horrek aukera ematen du ordenagailuek zein pertsonek informazioa zuzenean prozesatzeko.

Datu-trukaketa eraginkorragoa izan dadin, ELI metadatuen osagaiak W3C erakundearen «RDFa in XHTML: Syntax and Processing»(RDFa) izenburuko gomendioarekin bat sailka daitezke. RDFa formatuaz gain, estatu kideek beste sailkapen-formatu batzuk gehitu ahalko dituzte.

2012az geroztik, ELI sistema Europako hainbat herrialdetan (Danimarka, Finlandia, Frantzia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Norvegia, Portugal eta Erresuma Batuan), baita Europar Batasuneko Argitalpen Ofizialen Bulegoan ere ezarri da, neurri handiago edo txikiagoan, identifikatzailearen ezaugarri den pixkanakako ikuspegiarekin bat (1. oinarria bakarrik, 1. eta 2. oinarriak edo hiru oinarriak).

Sistemaren arrakasta ikusita, 2017ko azaroaren 6an, Kontseiluak Ondorio berriak atera zituen ELIren inguruan[1]2017ko azaroaren 6ko Kontseiluaren Ondorioak (2017/C 441/05)., eta berriz gonbidatu zituen estatu kideak, herrialde hautagaiak eta Luganoko hitzarmenari atxikitako beste estatuak, identifikatzaile-sistema borondatez eta pixkanaka-pixkanaka ezartzera.

2. ELI ESPAINIAN APLIKATZEA

2.1 Abantailak Espainiarentzat

Espainiako ordenamendu juridikoa errealitate konplexua eta plurala da, lurralde maila bat baino gehiagori (alegia, estatu, autonomia eta toki mailei) dagozkien arauek osatua. Hala ere, arau horiek guztiek sistema bat osatzen duten eta elkarri lotuta dauden arren, barne mailan ere aldeak azaltzen dira legeak dagozkien web orrietan txertatzeko eta erakusteko erabiltzen diren sistema teknikoen artean; horrek, halaber, legeak eskuratzeko orduan, zailtasunak sortzen dizkie Zuzenbideko profesional, enpresa eta, oro har, herritarrei, eta izugarri zailtzen ditu informazio-sistemen arteko elkarreraginak.

Izan ere, pertsona batek –arlo jakin bati dagokionez– Espainian indarrean dagoen araudia ezagutu nahi duenean, ez da nahikoa Estatuko edo autonomia-erkidegoko araudia begiratzea, baizik eta biak, eta askotan, baita Europako edo tokian tokiko arauak ere irakurri behar izaten ditu. Hala ere, lurralde maila desberdinei dagokien lege-informazioaren bilaketa garestia eta zaila izaten da, Estatuko eta autonomia-erkidegoetako datu-baseak –informazio juridiko garrantzitsuena biltzen dutenak– erlazionatuta ez daudelako. Ondorioz, interesa duenak hainbat datu-base kontsultatu behar izaten ditu edo, okerrenean, autonomia-erkidego bat baino gehiagoko legediak ezagutu nahi izanez gero, horietan guztietan egin behar izaten du kontsulta.

Hori dela eta, Espainian bereziki komenigarria da ELI ezartzea, Europa mailan dakartzan onurez gain, herrialde mailan informazio juridikoa eskuratzea eta administrazio desberdinen lege-informazioa kudeatzeko sistemen arteko elkarreragingarritasuna nabarmen hobetuko lituzkeelako.

2.2 Ezartzea baldintzatzen duten alderdi juridiko eta teknikoak

ELI estandarra malgua da eta eskualdeko, estatuko eta Europako lege-sistema desberdinen konplexutasunera, berariazkotasunera eta lege-baliabideetan egiten diren aldaketetara egokitzeko diseinatu da.

Espainiaren kasuan, estandarra ezartzeko orduan, kontuan hartu behar da Espainiako ordenamenduak ezaugarri duen pluraltasuna eta aniztasuna, askoz handiagoa baita identifikatzailea erabiltzen hasi diren herrialde europarretako ordenamenduekin konparatuta:

a) Igortzaileen eta aldizkari ofizialen aniztasuna

Araugintza-ahalmena duen lurralde maila bakoitzak bere hedabidea du argitalpen ofizialak zabaltzeko:

  • «Estatuko Aldizkari Ofizialak»(BOE) nazioarteko eta estatuko arauak argitaratzen ditu, baita autonomia-erkidegoko araudia ere (maila gorenekoa), autonomia-erkidegoetako estatutuetan xedatutakoarekin bat.
  • Hamazazpi autonomia-erkidegoetako aldizkari ofizialek araudi autonomikoa argitaratzen dute; horiei Ceuta eta Melilla hiri autonomo bietako buletinak gehitu behar zaie.
  • Tokian tokiko araudia, berriz, probintzia bakarreko autonomia-erkidegoei dagozkien zazpi aldizkari ofizialetako batean argitaratzen da, edo dagokion probintziako aldizkari ofizialean (gaur egun 43 dira).

Aldizkari ofizial guztiak edizio elektroniko sinatuan argitaratzen dira haien egiazkotasuna eta osotasuna bermatzeko, eta edukiak hainbat formatutan eskaintzen dira (batez ere, pdf eta html, eta batzuetan, xml eta e-pub formatuetan ere). Aldizkari askok xedapen bakoitza dokumentu elektroniko batean argitaratzen dute; beste batzuek zenbaki osoa jasotzen duen pdf bat –egunekoa– eskaintzen dute, kaleratutako xedapen eta egintza guztiekin.

b) Hizkuntza aniztasuna

Hizkuntzei dagokienez, buletin bakoitza dagozkion hizkuntza ofizialetan argitaratzen da: gaztelaniaz bakarrik, edo bestela, hizkuntza propioa duten administrazio publikoen kasuetan, bi hizkuntzatan[2]Kataluniari dagokionez, 35/2010 okzitaniarraren, araniarra Aranen, Lege autonomikoaren arabera, Arani espezifikoki eragiten badiote, araniarrez kaleratu behar dira Legebiltzarrararen legeak eta Geenralitateko erakundeen erabakiak eta akordioak.

«Estatuko Aldizkari Ofizialari»dagokionez, gaztelaniaz argitaratzen da; hala ere, 489/1997 Errege Dekretuarekin bat, aldizkariak hizkuntza koofizialetan dauden lau eranskin ditu, Euskal Autonomia Erkidegoarekin, Kataluniarekin, Galiziarekin eta Valentziarekin sinatutako hitzarmenei jarraikiz[3]489/1997 Apirilaren 14ko Errege Dekretua, Autonomia Erkidegoen hizkuntzetan Legeak argitaratzeari buruzkoa.

c) Argitalpenen aniztasuna

Arau batzuk bi aldizkari ofizialetan argitaratzen dira:

d) Lege-informazioaren sistemen pluraltasuna

ELI estatu kideetako datu-base ofizialetan dauden lege-baliabideei aplikatzen zaie.

Bai Estatuak, bai autonomia-erkidegoek, hedabide propioak dauzkate beren aldizkari ofizialetan argitaratutako informazioa zabaltzeko. Gehienetan, datu-baseen sistema horiek aldizkari ofizialaren egoitza elektronikoan eskuragai daude eta argitaratutako arauak irakurtzeko aukera ematen dute, batzuetan kontuan hartzen duten denbora-esparrua osoa ez bada ere. Informazioa pdf eta html formatuetan ematen da batez ere, eta gutxiagotan, xml formatuan ere.

Nahiko ohikoa da datu-base ofizialek beste lurralde maila batzuei dagozkien arauak jasotzea, erakunde kudeatzaileari dagokion aldizkarian argitaratu ez badira ere (adibidez, datu-base autonomikoek Estatuko lege batzuk irakurtzeko aukera ematen dute).

Arreta berezia merezi dute Zuzenbide bateratua biltzen duten datu-baseek[6]Argitaratzea batera egiten da, edo hori posible ez bada, lehenengo BOEn, horrek adierazten baitu indarraldia. Azken horiek Estatuak eta autonomia-erkidegoek eskaintzen dituzte, kudeaketari dagokionez, alde handiak egoten direlako:

  • Zerbitzuaren titulartasunari dagokionez, legeria bateratua biltzen duten datu-base batzuk aldizkari ofizialaren (BOE, Madrilgo Komunitateko Aldizkari Ofiziala, DOGV) egoitza elektronikoan bertan eskura daitezke; beste batzuk, aldiz, aldizkari ofizialenak ez diren web orrietan daude: kasu batzuetan, erakunde berak kudeatzen du datu-basea (adibidez, Kataluniako EADOP), beste erakunde edo kontseilaritza batek (adibidez, Kanarietan, Balearretan edo Galizian), edo erakunde pribatu batek, zerbitzua emateko hitzarmena sinatu duenak (kasu horretan ere ez da beti berdin: erkidegoaren arabera, web orria marka komertzialekoa edo autonomia-erkidegoarena izan daiteke).
  • Bilatzaileei dagokienez, logikoki, aldizkari ofizialaren web orria eta legeria bateratuarena desberdinak direnean, bakoitzak bere bilatzailea erabiltzen du: hala ere, batzuetan, informazio osoa aldizkari ofizialaren egoitza elektronikoan bilduta dagoenean ere, badira datu-base independenteak.
  • Testuak bateratzeko jarduerari berari dagokionez, administrazio batzuek bere kabuz egiten dute; beste batzuek, aldiz, enpresa bat kontratatzen dute, eta horrek, kasuaren arabera, testuak bakarrik edo testuak eta bilatzailea eskaintzen ditu.

Probintzia-diputazioen menpeko probintziako aldizkari ofizialei loturiko datu-baseen egoera oso desberdina da; batzuetan, toki-korporazioak –baliabideen arabera– arduratzen dira beren araudia online hedatzeaz, eta gutxi batzuek bertsio bateratuak eskaintzen dituzte.

e) Metadatuen aniztasuna

Lege-baliabideak online eskaintzen dituzten eragile ofizialen egoera teknologikoa ere desberdina da. Ondorioz, web orrietan erabiltzen diren metadatuen panorama ez da berdina. Izan ere, administrazio batzuek ez dute metadaturik erabiltzen, eta beste batzuek erabiltzen dituzten metadatuak ez dira era berekoak: ez datoz bat, ez dute izen bera edo beste era batera definitu dira.

3. ELI ESTANDARRA EZARTZEKO ZEHAZTAPEN TEKNIKOAREN HELBURUA ETA IRISMENA

ELI sistemak estandar malgua jartzen du eskura arauak eskuratu eta identifikatzeko. Estandarra eskualdeko, estatuko eta Europako lege-sistemen berezitasunak kontuan hartuta egokitu behar da.

Espainiako ordenamenduaren pluraltasuna kontuan hartuta, ezinbestekoa da identifikatzailearen sistema ezartzeko orduan administrazio guztiak koordinaturik aritzea, Europar Batasunaren gomendioak aintzat hartzen dituen Elkarreragingarritasunaren Eskema Nazionalak ezarritako filosofiarekin bat.

Hori dela eta, eragindako administrazio publikoek zehaztapen tekniko hau prestatzeko prozesuan parte hartu dute. Zehaztapena Administrazio Elektronikoaren Batzorde Sektorialak onartu zuen, 2018ko martxoaren 13ko bileran.

Zehaztapen horren helburua ELI Espainian ezartzeak eskatzen dituen gidalerro komunak zehaztea da, lege-baliabideak identifikatu eta deskribatzeko orduan, administrazioak koordinaturik eta koherentziaz aritu daitezen.

ELI lehendik dauden sistemak oinarri hartuta erabiltzeko diseinatu denez, administrazio bakoitzak jarrai dezake bere aldizkari ofizialak eta legediaren datu-baseak izaten, egokitzat jotzen duen moduan, eta, horiek kudeatzeko, bere beharren, izapideen eta arauen araberako barne prozesuak erabil ditzake. Zehaztapenak gutxieneko elementuak bakarrik jasotzen ditu, Espainiako administrazioek Internet bidez hedatzen duten lege-informazioaren elkarreragingarritasuna bermatzeko behar direnak.

ELIk ezaugarri duen pixkanakako ikuspegia –Europako gainerako herrialdeek jarraitu dutena– aintzat hartuta, sistema Espainian ezartzeko prozesua hainbat fasetan egingo dela erabaki da.

Lehenengo fasean, ELI Estatuko eta autonomia-erkidegoetako legediari aplikatuko zaio bakarrik. Tokian tokiko araudiaren konplexutasuna eta probintziako eta toki-korporazioen aldizkari ofizialen egoera teknologikoaren aldagarritasuna direla eta, tokiko araudiari dagokionez, identifikatzailearen ezarpena geroratzea komeni da.

Zehaztapen tekniko hau ELI aplikatzeko lehenengo faseari buruzkoa da:

  • ELI estandarra Estatuko eta autonomia-erkidegoetako araudiari aplikatzeko URI txantiloia definitzen du, baita horren osagaiak ere (1. oinarria).
  • Gutxieneko metadatu komunen multzoa ezartzen du (2. oinarria).

Dena den, ELI etorkizunean zabaltzen bada, egoera berri horrekin bateragarri izateko diseinatu da zehaztapen tekniko hau; izan ere, bateragarria izango da bigarren fasean estandarra hiri autonomikoen eta toki-erakundeen araudiari aplikatzen bazaio, denboran zehar gidalerroak garatzea eta hobetzea galarazi gabe; horretarako gutxieneko metadatu komunak gehitu eta ELI ontologiaren bilakaerara egoki daitezke, hiru oinarriak hartzeko prozesua burutu arte.

Identifikatzailea ezartzeko lehenengo fasearen egutegiari dagokionez, honako hau aurreikusten da:

  • Estatu mailan ezartzea: 2019 baino lehen.
  • Autonomia-erkidegoen mailan ezartzea: 2020 baino lehen.

4. ELI ESTANDARRA EZARTZEKO ZEHAZTAPEN TEKNIKOAREN APLIKAZIO-EREMUA

4.1. Arau-esparrua

Kontseiluaren Ondorioen bidez, gonbidapena luzatzen zaie estatu kideei ELI estandarra estatuko legedi-unitateetan aplika dezaten, baina beren esku uzten da identifikatzailea zein arauri aplikatu erabakitzea, pixkanaka egin dezaten[7]Horregatik, badira ELI araudi berrienari baino aplikatu ez diotenak, beste batzuetan, zenbaki ofizialeko arauei baino ez die eragin; badago maila goreneko arauetan soilik erabiltzen deneko kasurik.

ELI estandarra Espainian ezartzeko lehenengo fasean, administrazio bakoitzak bere informazio-sistemetako datu-baseetan txertatuta dituen Estatuko eta autonomia-erkidegoetako xedapenei eta ebazpenei aplikatuko zaie ELI[8]Identifikatzailearen aplikazioak Administrazio bakoitzak hartutako erabakiak errespetatuko ditu, araudien bere datu basean zein xedapen aukeratzeari dagokioenan..

Hala ere, «estatuko legedi-unitateak»terminoaren literaltasuna aplikatuta, honako baliabide juridiko hauek ez dira kontuan hartuko:

ARAU ESPARRUA
  • Estatuko araudia.
  • Autonomia-erkidegoen araudia.
  • Nazioarteko araudia.

4.2 Denbora-eremua

ELI estandarra zenbat eta arau gehiagotan aplikatu, orduan eta ugariagoak dira ELItik datozen onurak, baina ahaleginak herritarrek gehien eskatzen dituzten legeetara bideratu behar dira.

Indarrean dagoen lege gehienak Konstituzioa onetsi eta gero eman direla eta lehenengo autonomia-estatutuak 1979an onetsi zirela kontuan hartuta, ELI 1978-12-29tik aurrera argitaratutako Estatuko legedi-unitateei aplikatuko zaie gutxienez.

Era berean, garrantzi handieneko testu batzuek 1978 baino lehenagokoak izan arren gaur egun indarrean jarraitzen dutenez, Estatu mailan ELI estandarra 1978-12-29 baino lehen argitaratutako araudi guztiei aplikatuko zaie, baldin eta bertso bateratua badute.

ELI ESTANDARRA APLIKATZEKO GUTXIENEKO DENBORA-ESPARRUA
  • Estatuko araudia: 1978-12-29tik aurrera argitaratutakoa, baita lehenagokoa ere, bertsio bateratua baldin badu.
  • Autonomia-erkidegoko araudia: 1978-12-29tik aurrera argitaratutakoa.

Gutxieneko denbora-esparrua denez, bai Estatuak, bai autonomia-erkidegoek luza dezakete, beren ahalmen eta premien arabera.

5. EREDU KONTZEPTUALA

5.1 ELI ontologiaren kontzeptuak[12] Ikus II Gehigarriko antologiaren 1.1 bertsioa.

ELI ontologia lege-baliabideak deskribatzeko eredua ezartzen du, baliabideen arteko loturak azaleratzea, argitaratzea eta berrerabiltzea errazteko.

ELI ontologia Erregistro bibliografikoen baldintza funtzionalak»(FRBR, http://archive.ifla.org/VII/s13/frbr/) izenburuko dokumentuan ezarritako datu ereduan oinarritzen da, eta arlo horretan indarrean dauden normalizaziorako beste ekimen batzuetara egokitzen da. FRBR baldintzek honako kontzeptu hauek bereizten dituzte: obra»(sormen intelektuala edo artistikoa), adierazpena»(obra baten betearazpen intelektuala edo artistikoa) eta agerpena»(adierazpen baten gauzatze fisikoa).

ELI estandarraren kasuan, hain zuzen, honako kontzeptu hauek identifika daitezke:

  • Lege-baliabidea (RDA work) eli:LegalResource: araudi-baliabidearen kontzeptua (araudi oso bat izan daiteke, baita horren zati bat ere, adibidez, artikulu bat)[13]Hori horrela bada ere, ELI baliabide juridikoen esparru zabal bateagoan erabil liteke: adibidez, argitarapeneko aldizkari ofizialei edo araudien bildumei. Lege-baliabideak ELI ereduan ezarritako ezaugarrien bidez deskriba daitezke eta elkarren artean lotu.
  • Lege-adierazpena (RDA Expression) eli:LegalExpression: lege-baliabide baten adierazpen zehatza da; gehienetan, karaktere alfanumerikoen segida baten itxura du. Lege-baliabide baten adierazpentzat jo daitezke, adibidez, beste hizkuntza batean dauden bertsioak edo baliabide baten beste bertsioak. Lege-adierazpenek eta adierazten duten lege-baliabideak elkarrekin lotuta egon behar dute beti (horretarako, ontologian badago nahitaezko ezaugarri bat, eli:realises).
  • Formatua: (RDA Manifestation) eli:format lege-adierazpen baten gauzatze materiala da, paperean edo formatu elektronikoan. Formatuek gauzatzen duten lege-adierazpenari lotuta egon behar dute, eli:embodies ezaugarriaren bidez.

Jarraian agertzen den irudiak hiru kontzeptuak jasotzen ditu, baliabide zehatz bati aplikatuta; hain zuzen, Kontseiluaren Ondorioei (ELI ezartzeko gonbidapenari) aplikatu zaie ELI estandarra.

FRBR egiturari jarraikiz, informazioa hainbat kontzeptu mailatan egituratzeari esker, honako helburu hauek lortzen dira:

  • maila batetik besterako loturak sortzea (jatorrizko argitalpena, testu bateratua, itzulpena…)
  • kontzeptu maila bakoitzean dagoeneko kodifikatu den informazioa berrerabiltzea, hurrengo mailetan errepikatu beharrik gabe.

5.2 Zer jotzen da lege-baliabidetzat

ELI ontologia ikuspuntu desberdinetara egokitzen da, lege-baliabidetzat jo behar den horri dagokionez[14]LegalResource honela definitzen da ELIren ontologiaren 1.1 bertsioan:
A distinct intellectual creation (i.e., the intellectual content). (definition adapted from RDA - Resource Description and Access, see http://www.rdaregistry.info/). For example, the abstract concept of the legal resource; e.g. act 3 of 2005»(adapted from Akoma Ntoso).
Legal resource can be linked together using properties defined in the model.
A legal resource can represent a legal act or any component of a legal act, like an article.
Note that ELI ontology accommodates different point of view on what should be considered a new legal resource, or a new legal expression of the same resource. Typically, a consolidated version can be viewed, in the context of ELI, either as separate legal resource (linked to original version and previous consolidated version using corresponding ELI relations), or as a different legal expression of the same legal resource»
.

Aldakortasun hori bereziki erabilgarria da Espainiakoa bezalako lege-testuinguruan, non lurralde maila desberdinak bereizten diren eta horietako bakoitzak bere aldizkari ofiziala duen; kasu honetan, gainera, arau batzuk bi aldizkari ofizialetan argitaratzen dira eta testua hizkuntza bat baino gehiagotan egon daiteke.

Hori dela eta, ELI Espainian ezartzeko prozesuan, arau bakoitzeko, lege-baliabideen bi maila hartuko dira aintzat:

  • Lehenengo maila, araua modu abstraktuan kontuan hartzen duena: adibidez, Sektore Publikoko Informazioa Berrerabiltzeari buruzko azaroaren 16ko 37/2007 Legea.
  • Lege-baliabideen bigarren maila, lehenengotik datorrena, arau batek izan ditzakeen bertsio desberdinei dagokiena, izan jatorrizko bertsioak edo izan testu bateratuak.

Ondorioz, arau bakoitzeko, gutxienez bi lege-baliabide ezarri behar dira beti (legalWork):

  • lege-baliabide abstraktua.
  • hasierako lege-baliabidea, hau da, hasieran argitaratutako eduki zehatza.

Horrez gain, arauaren testu eguneratua ematen duten administrazioek lege-baliabide bateratu bat eratu beharko dute. Testuaren eguneraketa berrienaz gain arauak izan dituen idazketak ere eskaintzen baditu, tarteko idazketa horietako bakoitza aparteko lege-baliabide gisa eratu beharko da.

Era berean, arauen bertsio zuzendua»[15] daukaten administrazioek , bertsio bateratuak gorabehera, zuzendutako bertsio hori beste lege-baliabide bat balitz bezala hartu beharko dute.

Arau bakar batetik eratorritako lege-baliabide guztiak ELI ontologiako bi ezaugarri bereziren bidez erlazionatzen dira:

Era berean, hasierako lege-baliabidea eta baliabide bateratuak lotzeko honako ezaugarri horiek erabiltzen dira: eli:consolidates (lege-baliabide bateratu bat bera bateratzen duen hasierako baliabidearekin lotzeko) eta eli:consolidated_by (hasierako lege-baliabide bat segidako bertsioei dagokien lege-baliabide bateratuarekin lotzeko).

Lege-baliabideetako bakoitzak dagokion adierazpena edo dagozkion adierazpenak izango ditu, bai hizkuntza batean argitaratu denean, bai hainbat hizkuntzatan argitaratu denean.

Lege-baliabidea eta dagozkion adierazpenak lotzeko, ontologiako ezaugarri hauek erabiltzen dira: eli:realizes, eta horren alderantzizkoa: eli:is_realized_by.

Azkenik, adierazpena eta hori eskaintzeko formatuak eli:embodies eta eli:is_embodied_by ezaugarrien bidez lortzen dira.

ERAKUNDEAK ETA HARREMANAK
  • Arau bakoitza, gai abstraktu moduan hartuta, lege-baliabide bat da (lege-baliabide abstraktua).
  • Aldizkari ofizialean argitaratutako hasierako araua eta baliabide bateratua bi lege-baliabide desberdin dira, eta biak lege-baliabide abstraktuarekin erlazionatzen dira eli:is_member_of eta eli:has_member_of ezaugarrien bidez.
  • Hasierako lege-baliabidea eta lege-baliabide bateratuak eli:consolidates eta eli:consolidated_by ezaugarrien bidez lotzen dira.
  • Lege-baliabide bakoitza dagokion adierazpenarekin edo dagozkion adierazpenekin eli:realizes eta eli:is_realized_by ezaugarrien bidez lotzen dira.
  • Adierazpen bakoitza formatu desberdinekin lotzeko eli:embodies eta eli:is_ embodied_by ezaugarriak erabil daitezke.

Lege-baliabideen eta haien arteko loturen egitura III. eta IV. eranskinetan jasotako adibideetan ikus daiteke xehetasunez.

5.3 Argitalpen bikoitzaren kasuak

2.2 puntuan aipatu denez, arau batzuk bi aldizkari ofizialetan argitaratzen dira.

Kasu horietan, arau bera izan arren, argitalpenetako bakoitza lege-baliabide abstraktu independentetzat hartu behar da, hau da, lehenengo argitalpenarentzat lege-baliabide abstraktu bat sortuko da, eta beste bat bigarren argitalpenarentzat.

Horrela, maizago egiten diren birrargitalpenen kasuan, adibidez, lege autonomikoen kasuan, autonomia-erkidegoko aldizkari ofizialean argitaratu eta gero, lege-baliabide abstraktu bat sortuko da, aldizkari horretako argitalpenari dagozkion metadatuekin, eta horri dagokion hasierako lege-baliabidea lotuko zaio, baita, hala badagokio, ondorengo baliabide bateratuak ere. Geroago, lege autonomikoa BOEn argitaratuta, Estatuak argitalpen horri dagokion lege-baliabide abstraktua sortuko du, baita horri loturiko baliabideak ere (hala badagokio, hasierakoa eta bateratua).

Sortzen diren bi lege-baliabide abstraktuak, baita dagozkien hasierako lege-baliabideak ere, honako ezaugarri hauen bidez erlazionatuko dira: eli:is_another_publication_of eta eli:has_another_publication.

Argitalpen bikoitzaren adibide bat V. eranskinean dago.

BI ALDIZKARI OFIZIALETAN ARGITARATUTAKO ARAUAK
  • Bi aldizkaritan argitaratutako arauaren kasuan, bi lege-baliabide abstraktu sortzen dira, bat argitalpen bakoitzeko.
  • Lege-baliabide abstraktu bien arteko lotura eta dagozkien hasierako lege-baliabideen arteko lotura eli:is_another publication_of eta eli:has_another_publication ezaugarrien bidez ezartzen da.

5.4 Interneteko domeinua

Azaldutako kontzeptu ereduarekin bat, ez da beharrezkoa ELI domeinu bakarra izatea, baizik eta Estatuak eta autonomia-erkidego bakoitzak bere ELI domeinu»propioak sor ditzakete.

ELI DOMEINUA
Estatuak eta autonomia-erkidego bakoitzak bere ELI domeinu»propioak sor ditzakete.

6. ARAUAK ELI SISTEMAREN ARABERA IDENTIFIKATZEA

ELI estandarrak HTTP URI»erabiltzen du Europan modu ofizialean argitaratzen den eta online dagoen lege-informazio guztia berariaz identifikatzeko.

Era bereko identifikatzaileen deskribapen formala mekanikoki irakur daitezkeen URI txantiloietan gordetzen da (IETF RFC 6570); txantiloi horiek eduki semantikoko osagaiak erabiltzen dituzte, legearen zein azken erabiltzailearen ikuspuntutik uler daitezkeenak.

Herrialde bakoitzak bere URI txantiloiak diseinatuko ditu, bertan jasotako identifikatzaileak deskribatzen dituztenak, ELI sistemak zehaztutako osagaiak ahal den guztietan erabiliz, eta bakoitzak bere hizkuntzaren berezitasunak kontuan hartuta. Aipatu osagaiak honako hauek dira[18]2012ko urriaren 2012ko kontseiluaren Ondoriaok (2012/C 325/02).:

URIren osagaiak
  Name eli Comments
Jurisdiction Jurisdiction Use of DCTERMS. ISO3166: 2 alpha country codes, e.g. ‘LU’
For international organizations, the registered domain name can be used: e.g. ‘EU’ or ‘WTO’
Agent Administrative hierarchical structure, e.g. federal States, constitutional court, parliament, etc.
Subagent Administrative hierarchical substructure, e.g. the responsible ministry
Reference Year YYYY
Various interpretations allowed depending on countries’ requirements, e.g. date of signature or date of publication, etc.
Month MM
Day DD
Type Nature of the act (law, decree, draft bill, etc.)
Various interpretations depending on countries’ requirements
Subtype Subcategory of an act depending on countries’ requirements (e.g. corrigendum)
Domain Can be used if acts are classified by themes, e.g. codes
Natural identifier Reference or number to distinguish an act of same nature signed or published on the same day
Subdivision Level 1 Reference to a subdivision of an act, e.g. Article 15
Level 2 Reference to a smaller subdivision than level 1, e.g. Article 15.2
Level 3 Reference to a smaller subdivision than level 2
Level n Reference to a smaller subdivision
Point in time Point in time YYYYMMDD - Version of the act as valid at a given date
Version Version To distinguish between original act or consolidated version
Language Language Language codes (International Organization for Standardization (ISO 639).
Format A file format, like
«pdf» or «html»
Note that the Council conclusions inviting the introduction of the European Legislation does not list this component explicitly, but it is always part of the URIs to identify the eli: format level.

Osagaiak hautazkoak dira, estatuko baldintzak irizpide hartuta hauta daitezke eta ez dago aurretik zehaztutako hurrenkerari jarraitu beharrik.

Informazio-trukaketa ahalbidetzeko, hautatutako URI txantiloia URI txantiloiko mekanismoa erabiliz deskribatu beharko da, adibide honetan bezalaxe:

URI-REN OSAGAIAK
/eli/{jurisdiction}/{agent}/{sub-agent}/{year}/{month}/{day}/{type}/{natural identifier}/{level 1…}/{point in time}/{version}/{language}

ELI ontologiarekin bat, identifikatzaile bakoitza gutxienez hiru mailatan banatu beharko da:

  • Lege-baliabidearen identifikatzailea.
  • Identifikatzaile bat edo gehiago, baliabidearen lege-adierazpena(k) deskribatzeko.
  • Identifikatzaile bat edo gehiago, adierazpen bakoitzaren formatua(k) deskribatzeko.

7. ESTATUKO ETA AUTONOMIA-ERKIDEGOETAKO ARAUEI APLIKATZEKO URI TXANTILOIA

Herrialdeak libre dira URI txantiloiaren osagaiak hautatu eta antolatzeko, haien beharretara ahalik eta hoberen egokitu nahi izanez gero; hala ere, gomendio batzuk kontuan hartu behar dituzte:

  • Identifikatzaileak sortzerakoan, erabiltzaileek legeak nola aipatzen dituzten aintzat hartu beharko da, identifikatzailea modu horren ahalik eta antzekoena izan dadin; horretarako, lege-baliabideak aipatzeko erabili ohi diren txantiloiko osagaiak hautatuko dira. URIak ez bakarrik ordenagailuentzat, baizik eta pertsonentzat ere ulergarriak badira, eta erabiltzaileak URI batean klik egin aurretik zer aurkituko duen aurreikusi ahal badu, erraztu egiten da baliabidea eskuratzea.
  • URI bakoitzak lege-baliabide bakarra identifikatzen duela ziurtatu behar da. Hori dela eta, ez da komeni lege-baliabideen identifikazioaren unibokotasuna mantentzeko lagungarriak ez diren elementuak gehitzea; horrez gain, aztertu behar dira honako kasu hauek: legeak zenbakirik ez duenean; edo zenbaki bat lege-baliabide bati baino gehiagori esleituta dagoenean.
  • URI iraunkorrak diseinatu behar dira, hau da, ez da komeni txantiloian denborarekin alda daitezkeen elementuak sartzea. URI bat ezarri eta gero, ez da ezabatu behar; hori egin beharrean, birbideratze mekanismo bat ezarri behar da.

Gomendio horiek eta Espainiako legegintza-sistemaren inguruko gogoeta juridiko eta teknikoak kontuan hartuta, Estatuko eta autonomia-erkidegoetako arauen kasuan, URI egitura honako hau izango da:

ESTATUKO ETA AUTONOMIA-ERKIDEGOETAKO ARAUEI APLIKATZEKO URI-a
/eli/{jurisdiction}/{type}/{year}/{month}/{day}/{number}/{version}/{version_date}/{language}/{format}
URIren osagaiak
Arloa (ELI) Azalpena Formatua Balioak Oharrak
jurisdiction Jurisdikzioa Alfabetoko balioen zerrenda mugatua Hiztegi kontrolatuaren taula ISO 3166 alfa 2: ISO 3166-1 Estatuarentzat.
ISO 3166-2 autonomia-erkidegoentzat
type Arauaren maila Alfabetoko balioen zerrenda mugatua (1-4 letra) Hiztegi kontrolatuaren taula Tarteak luzera desberdinetako siglen bidez identifikatuko dira
year Xedapen-urtea Zenbakizko balioak, UUUU formatua 2001, 2002… Sinatze-data (uuuu-hh-ee)
month Xedapen-hilabetea Zenbakizko balioak, HH formatua 01, 02…
day Xedapen-data Zenbakizko balioak, EE formatua 01, 02…
number
(natural identifier)
Zenbakia Zenbakizko balioak, batzuetan, alfanumerikoak   Oro har, zenbakia eta zenbaki ofiziala bat datoz
version Lege-baliabidea hasierakoa, bateratua ala zuzendua den adierazten du Alfabetoko balioen zerrenda mugatua (3 letra) Hiztegi kontrolatuaren taula  
version_date
(point in time)
Testu bateratuari dagokion eguneratze-data adierazten du Zenbakizko balioak. Formatua: UUUUHHEE   Baliabide bateratuentzat bakarrik
language Xedapenaren hizkuntza Alfabetoko balioen zerrenda mugatua Hiztegi kontrolatuaren taula ISO 639-3 (3 letrako kodea), valentzieraz dauden testuetarako eta testu elebidunetarako egokitzapenarekin
format Argitalpenaren formatua Balioen zerrenda mugatua html, pdf, epub, xml Formatuen balioak IANAk ezarritako tipologietara egokitu behar dira

Jurisdikzioa (eli:jurisdiction)

ELI estandarra orain arte ezarri duten herrialde gehienek eta Europar Batasunak berak, ez dute URI ereduan "jurisdikzioa" elementurik txertatu, informazio hori dagoeneko Interneteko domeinuan agertzen delako.

Hala ere, Estatuko zein autonomia-erkidegoetako aldizkariek dagokien lurralde mailako araudi propioak zein beste lurralde maila batzuetako araudiak argitara ditzaketela kontuan hartuta, domeinua ez da nahikoa araudi bat Estatukoa ala autonomikoa den jakiteko.

Ondorioz, URI txantiloian nahitaez erabili behar da eli:jurisdiction elementua, deskribatzen den lege-baliabidea zein lurralde-eremuri dagokion ager dadin. Horretarako, ISO 3166 alfa 2 araua erabiliko da.

Kodea Lurralde maila
es Estatua
es-an Andaluziako Autonomia Erkidegoa
es-ar Aragoiko Autonomia Erkidegoa
es-as Asturiasko Printzerriko Autonomia Erkidegoa
es-cn Kanarietako Autonomia Erkidegoa
es-cb Kantabriako Autonomia Erkidegoa
es-cl Gaztela eta Leongo Autonomia Erkidegoa
es-cm Gaztela-Mantxako Autonomia Erkidegoa
es-ct Kataluniako Autonomia Erkidegoa
es-ex Extremadurako Autonomia Erkidegoa
es-ga Galiziako Autonomia Erkidegoa
es-ib Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoa
es-ri Errioxako Autonomia Erkidegoa
es-md Madrilgo Erkidegoa
es-mc Murtziako Eskualdeko Autonomia Erkidegoa
es-nc Nafarroako Foru Komunitatea
es-pv Euskal Autonomia Erkidegoa
es-vc Valentziako Erkidegoa
eli:jurisdiction
ISO 3166 alfa 2 araua

7.2 Baliabide mota (eli:type_document)

ELI eskeman, eli:type_document osagaiak (tartea) hiztegi kontrolatuaren taula batean jasota geratu behar du, estatuko sistemen berezitasunak aintzat hartuta. Herrialde gehienek luzera desberdinetako siglak erabiltzea erabaki dute baliabide motak jasotzen dituzten taulak argitaratzeko; Frantziak bakarrik izen osoa mantendu du.

Espainiaren kasuan, balioen zerrenda mugatu bat erabiliko da, bai Estatuko araudiari, bai autonomikoari loturiko tarteak aintzat hartzen dituena[19]Arau sistema bakoitzaren berariazko mailak eta dagozkien beste sistemen datu-baseetan barneko neurriak kontuan hartu dira.; tarteak luzera desberdinetako siglen bidez identifikatu dira (1-4 letra).

Tarte batek hizkuntza aldaera bat baino gehiago izan dezakeenez, eta, siglen bidezko identifikazioari esker baliabideak beti izen bera du.

eli:type_document hiztegi kontrolatuaren taula osatzeko balioak honako hauek dira:

Gaztelania Katalana Euskara Galegoa Valentziera Siglak
Constitución Constitució Konstituzioa Constitución Constitució c
Reforma (constitucional) Reforma Erreforma Reforma Reforma ref
Acuerdos internacionales Acord internacional       ai
Ley Orgánica Llei orgànica Lege Organikoa Lei orgánica Llei Orgànica lo
Ley Llei Legea Lei Llei l
Ley Foral   Foru Legea     lf
Real Decreto-ley Reial decret llei Errege Lege Dekretua Real decreto Lei Reial Decret llei rdl
Real Decreto Legislativo Reial decret legislatiu Legegintzako Errege Dekretua Real decreto Lexislativo Reial Decret Legislatiu rdlg
Decreto-ley Decret llei Lege Dekretua Decreto Lei Decret llei dl
Decreto-ley Foral   Foru Lege Dekretua     dlf
Decreto-Legislativo Decret Legislatiu Legegintzako Dekretua Decreto Legislativo Decret Legislatiu dlg
Decreto Foral Legislativo   Legengintzako Foru Dekretua     dflg
Reglamento Reglament Erregelamendua Regulamento Reglament reg
Real Decreto Reial decret Errege Dekretua Real Decreto Reial Decret rd
Decreto Decret Dekretua Decreto Decret d
Decreto Foral   Foru Dekretua     df
Orden Ordre Agindua Orde Orde o
Orden Foral   Foru Agindua     of
Acuerdo Acord Akordioa Acordo Acord a
Resolución Resolució Ebazpena Resolución Resolució res
Instrucción Instrucció Instrukzioa Instrucción Instrucció ins
Circular Circular Zirkularra Circular Circular cir
Otros Altres     Atres alia

Estatuko eta autonomia-erkidegoetako datu-baseetan erabilitako tarteak baliokideak direnez, ez da desadostasunik egon behar, bi aldizkari ofizialetan argitaratutako eta datu-base baten baino gehiagoren bidez zabaldutako baliabide bati esleitu behar zaion motari dagokionez. Hala ere, arau bat tipologietako batean nekez sartzea gerta daiteke. Halako kasuetan, bigarren argitalpenari dagokion URI txantiloia sortu aurretik, lehenengo argitalpenaren arduraduna den administrazioak esleitutako tartea egiaztatzea gomendatzen da.

Dena den, hondar mota bat egongo da, alia»izenekoa, berariazko mota batekin erlazionatu ezin diren arauak biltzeko balio duena.

Akats eta/edo erraten zuzenketei dagokienez, subtype-tzat joko dira[20]Hau da EBko Argitaratze Bulegoak onartutakoa.: akatsen zuzenketak deskribatzeko URI txantiloia ELIren egitura estandarrarekin osatuko da, eta honako osagai hauek gehituko dira jarraian: number, corrigendum eta akatsen zuzenketa aldizkari ofizialean argitaratzeko data (eli:date_publication), UUUUHHEE formatuan.

/eli/{jurisdiction}/{type}/{year}/{month}/{day}/{number}/{corrigendum}/{pubdate}/{dof}[21]Printzipioz, corrigendum elementua soilik dof bertsioan egongo litzateke./language/format

Adibidez:

20/2017 Errege Dekretua, urtarrilaren 20koa, Bizitza baliagarriaren amaieran dauden ibilgailuei buruzkoa.

eli/es/rd/2017/01/20/20/

Bizitza baliagarriaren amaieran dauden ibilgailuei buruzko urtarrilaren 20ko 20/2017 Errege Dekretuko akatsen zuzenketa.

eli/es/rd/2017/01/20/20/corrigendum/20170327/dof/

eli:type_doc
Hiztegi kontrolatuaren taula, luzera desberdinetako siglekin (1-4 letra)
ZUZENKETAK EGITEKO URI
/eli/{jurisdiction/{type}/{year}/{month}/{day}/{number}/{subtype}/{date_publication}/{version}/{language}/{format}

Baliabidearen data[22]Printzipioz, corrigendum elementua soilik dof bertsioan egongo litzateke. (eli:date_document)

Identifikatzailea osatzeko aintzat hartutako data araudia sinatu den eguna da, ez argitalpen-data.

Osagaiak era independentean erabiltzen dira {year} {month} {day}; horrela, URI trinkotuz gero, urte, hilabete edo egun zehatz bati dagozkion arau guztiak eskuratzeko aukera egongo da.

  • Year (sinatze-urtea): UUUU formatua
  • Month (sinatze-hilabetea): HH formatua
  • Day (sinatze-eguna): EE formatua
eli:date_document
Formatua: UUUU/HH/EE

7.4 Zenbaki identifikatzaile naturala (eli:number)

Osagai horrek zenbaki ofiziala[23]Gomendatzen da zenbaki ofizialtzat ez hartzea aldizkari ofizialean agertzen badira ere, jarraibide normalizatu eta sendoak ez dituztenak, baizik eta dagokion zuzendaritzak bere kabuz ezartzen dituenak adierazten du, eta xedapen bakoitza bere tartean edo arau-tipologiaren baitan identifikatzen du. Bi arrazoi daude osagai hori txantiloian sartzeko:

  • Erabiltzaileek arauak nola aipatzen dituzten kontuan hartuta, baliabidea identifikatzeko ahalik eta modu antzekoena lortu nahi da ELI estandarraren bidez.
  • Batzuetan, type»eta date»osagaiak ez dira nahikoak lege-baliabideak era unibokoan identifikatzeko, egun berean mota bereko arau bat baino gehiago eman daitezkeelako.

Hala ere, Espainian, arau guztiek ez dute zenbaki ofiziala:

  • Lege eta dekretu mailako arau guztiak identifikatzeko, zenbaki sekuentzial bat erabiltzen da, araua igortzeko urtearekin batera (adibidez, 7/2015 Legea, 126/2014 Dekretua, 13/2017 Errege Lege Dekretua). Aipatu arau mota bakoitzari segida independente bat dagokio, eta segida horretako zenbakia esleitzen zaio arauari. Zenbaketa urte naturalaren hasieran berriz hasten da. Estatuko arauei 1959. urtean hasi zitzaien zenbakia ipintzen.
  • Aginduek ez dute zenbaketa-irizpide berdinik: Estatua eta autonomia-erkidego gehienak une desberdinetan hasi ziren aginduak zenbakitzen, 2000. urtetik aurrera; zenbakia esleitzeko sistema oso antzekoa da kasu guztietan, berdin-berdina ez bada ere. Funtsezko kontua hauxe da: zenbakiak izaera bakarra duen ala ez, ELI txantiloian agindu guztiak, horiek igorri dituen ministerioa edo kontseilaritza edozein dela ere, arau mota bakar batekoak direlako.
  • Ez Estatuak, ez autonomia-erkidego gehienek, ez diete ebazpenei zenbakirik ipintzen; autonomia-erkidego gutxi batzuek egiten dute.
  • Gainerako mailei dagokienez, praktika ez da guztietan berdina.

Zailtasunak sortzen dira zenbakia txantiloian zehazteko orduan, arauak zenbaki ofizialik ez duenean, edo dekretua baino maila baxuagoko arau batek zenbakia duenean, azken horiek administrazioek modu ez homogeneoan zenbakitzen dituztelako.

a) "Urtea" osagaiaren tratamendua

Espainiako arau guztien zenbaki ofizialetan araua onartzeko urtea agertzen da beti (5/2010 Legea, 320/2016 Dekretua, PRE/7/2017 Agindua… eta abar). Urte hori URI txantiloiko date_document osagaian dagoeneko agertzen denez, eli:number osagaian ez sartzea erabaki da.

b) Zenbaki ofizial bakarra duten arauen tratamendua

Maila altuagoko arauen kasuan, zenbaki sekuentziala erabiliko da natural_identifier gisa; horrela, URI bakarra sortuko da lege-baliabide bakoitzeko[24]Kontuan izan behar da bikoiztutako arauen argitaratzea balitekeela aldi berekoa ez izatea, beraz, baliteke URIa lehenengo argitaraturiko arauari ezartzean ez jakitea data bereko eta zenbaki ofizial berdineko arauren bat egotea.

ANDALUZIA: 9/2016 Legea, abenduaren 27koa, Andaluziako Gizarte Zerbitzuena.

eli/es-an/l/2016/12/27/9/

ESTATUA:

2/2017 Errege Lege Dekretua, urtarrilaren 27koa, Azken ekaitzek eragindako kalteak arintzeko presako neurriak hartzen dituena.

eli/es/rdl/2017/01/27/2/

Azpimarratu behar da batzuetan, maila baxuagoko arau batzuen kasuetan, zenbaki ofiziala kode alfanumeriko batek osatzen duela: zenbakiaren aurretik hiru letra jartzen dira, sail edo kontseilaritza arduraduna identifikatzen dutenak. Kasu horietan kode alfanumeriko osoa hartzen da number osagaitzat. Hala ere, URI txantiloia sinplifikatzeko, alfabetoko elementuak eta zenbakiak bereizten dituen barra etzana ezabatuko da, eta letra xeheak baino ez dira erabiliko.

GAZTELA ETA LEON:

EYH/671/2016 AGINDUA, uztailaren 25ekoa, Gaztela eta Leongo Autonomia Erkidegoaren 2017ko Aurrekontu Orokorrak egiteko arauak ematekoa.

eli/es-cl/o/2016/07/25/eyh671/

KATALUNIA:

GOV/16/2017 AKORDIOA, otsailaren 21ekoa, Bartzelona eremuko garraio publikoaren metropoli-sistema koordinatzeko Partzuergoaren –Metropoli Garraioaren Agintaritzaren– Estatutuen aldaketa eta dagokion testu bategina onartzen dituena.

eli/es-ct/ac/2017/02/21/gov16/

c) Zenbaki ofizial bikoiztua duten arauen tratamendua

Batzuetan, administrazio bakoitzak erabilitako zenbaketa-sistemaren arabera, egun berean igorri diren eta maila bera duten arauek zenbaki berdina dutela gerta daiteke; ondorioz, lege-baliabide desberdinek URI bera izan dezakete .

Lege-baliabide batentzat URI berria sortzen denean, eta bere mota, data eta zenbakia dagoeneko URI bat esleitua duen beste lege-baliabide baten mota, data eta zenbakiarekin bat datozenean, zenbaki ofizialari b»letraz hasten den atzizki bat gehituko zaio; beharrezkoa izanez gero, hurrengo letrak ere erabiliko dira: c», d», e»... eta abar. Ondorio horietarako ez dira erabiliko ez a», ezta ñ»letra ere.

Atzizkia parentesi artean agertuko da, itxurazkoa dela agerian uzteko.

NAFARROA:
8/2015 Foru Agindua, otsailaren 4koa, Hezkuntzako kontseilariak emana, Nafarroako Foru Komunitatean Haur Hezkuntzako bigarren zikloko eta Lehen Hezkuntzako ikasketak egin behar dituzten ikasleak ikastetxe publikoetan eta pribatu itunduetan onartzeko prozedura arautzen duten oinarriak onesten dituena.

eli/es-nc/of/2015/02/04/8/

8/2015 Foru Agindua, otsailaren 4koa, Osasun kontseilariak emana, zeinen bidez sortzen baita Barne Medikuntza Zerbitzua Nafarroako Ospitale Gunean[25]Agindu horien benetako data aldatu da, adibidea mantentzeko.

eli/es-nc/of/2015/02/04/8(b)/

d) Zenbaki ofizialik gabeko arauen tratamendua

Zenbaki ofizialik gabeko arau motakoak direlako edo araudi zaharrak direlako zenbaki ofizialik ez duten arauei dagokienez, zenbaki "faltsu"[26]Zenbaki faltsuak», berariaz ELIko jarraibideak betetzeko sortutakoak, erabiltzea da ohiko jardunbidea zenbaki ofizialik gabeko arauentzat bat esleituko zaie. Zenbaki hori parentesi artean idatziko da, zenbaki ofizialetatik bereizteko.

  • Mota bereko eta data bereko arauak (hau da, URI berdinak izan dezaketen arauak) bat baino gehiago direnean, zenbaki faltsua (1), (2), (3)… eta abar, sekuentzialki esleituko zaie.
  • Mota bateko eta data bateko lege-baliabide bakarra dagoenean, (1) zenbaki sekuentziala esleituko zaio beti, beste lege-baliabide batekin nahasteko arriskurik ez badago ere, "natural identifier" txantiloiko osagai finkoa delako.
  • d) Tratamiento de las normas sin número oficial

ASTURIAS:

Ebazpena, 2016ko martxoaren 30ekoa, Presidentetza eta Herritarren Parte-hartzea sustatzeko Kontseilaritzarena, itzuli diren etorkinentzako laguntzen esleipena arautzeko oinarriak onartzen dituena.

eli/es-as/res/2016/03/30/(1)/

ESTATUA

2017ko otsailaren 24ko Ebazpena, Estatuko Portuena, eskumenak eskuordetzan emateari buruzko 2016ko azaroaren 14ko ebazpena argitaratzen duena.

eli/es/res/2017/02/24/(1)/

2017ko otsailaren 24ko Ebazpena, Estatuko Portuena, eskumenak eskuordetzan emateari buruzko 2016ko azaroaren 14ko ebazpena argitaratzen duena.

eli/es/res/2017/02/24/(2)/

2017ko otsailaren 24ko Ebazpena, Estatuko Portuena, Portuen Arteko Konpentsazio Funtsa Banatzeko Batzordeak eskumenak eskuordetzan emateari buruz hartu duen Erabakia argitaratzen duena.

eli/es/res/2017/02/24/(3)/

2017ko otsailaren 24ko Ebazpena, Arrantzako Idazkaritza Nagusiarena, Atlantikoko Ipar-ekialdeko Arrantza Batzordearen muga geografikoen barruan jarduten duen itsas zabaleko, itsas oso zabaleko ontzien eta erregistro gordineko 100 tonatik gorakoak eta beherakoak diren tretzaontzien errolda eguneratua argitaratzen duena.

eli/es/res/2017/02/24/(4)/

eli:number
  • Zenbaki ofizial bakarra erabiltzea (urtea kenduta)
  • Zenbaki ofizial bikoiztua duten arauak: atzizki bat gehitzen da
  • Zenbaki ofizialik gabeko arauak: zenbaki faltsua sortzen da
7.5 Bertsioa (eli:version)

Osagai horren bidez adierazten da baliabidea arauaren hasierako testuari dagokion (aldizkari ofizialean argitaratutako testuari, alegia) ala lege-baliabide bateratu bat den.

Eli:version osagaiari hiztegi kontrolatuaren taula bat esleitzen zaio; Espainiaren kasuan honako balio hauek jasotzen ditu taulak:

eli:version
  • dof (hasierako lege-baliabidea)
  • con (lege-baliabide bateratua)
  • cer (zuzendutako lege-baliabidea)
7.6 Bertsioaren data (eli:version_date)

Txantiloiko osagai hori baliabide bateratuekin bakarrik erabiltzen da, eta baliabidea noiz eguneratu den adierazten du.

Europar Batasunak gomendatzen duen UUUUHHEE formatua erabiliko da, sinatze-datatik bereizteko.

Lege-baliabide bateratu baten eskaeran "point in time" bat adierazi ezean, sistemak erabiltzailearentzat erabilgarrientzat jotzen duen bertsioa erakutsiko du, administrazio bakoitzak bertsio bateratuak sortzeko erabiltzen duen irizpideari jarraikiz (indarrean dagoen testua / argitaratutako azken testua eta abar).

eli:version_date
UUUUHHEE formatua
7.7 Hizkuntza (eli:language)

Txantiloiaren osagai horrek lege-baliabidea zein hizkuntzatan argitaratu den adierazten du.

Elementu hori osatzeko, ISO 639-3 arauan agertzen diren hiru letrako kodeak erabiliko dira, gehi egokitzapen bat valentzierazko[2]Valentzierazkoarentzat vci»siglak erabiltzea erabaki da, Balentziako Kultura Akademian ageri denez, val»siglak vehes»hizkuntzarako erreserbatuta daudelako, ISO 639-ren arabera testuen eta testu elebidunen kasuetarako, administrazio publiko batzuek dokumentu batean bi hizkuntza-bertsio argitaratzen dituztelako.

Hizkuntza 639-3
gaztelania spa
katalana cat
euskara eus
galegoa glg
okzitaniera oci
valentziera vci
Testu eleaniztunak mul
Testu elebidunak
Hizkuntza 639-3
katalana+espainiera cat-spa
euskara+espainiera eus-spa
galegoa+espainiera glg-spa
okzitaniera+espainiera oci-spa
okzitaniera+katalana oci-cat
valentziera+espainiera vci-spa

Kontuan izan behar da autoritate taulak Espainian ofizialak diren hizkuntzak bakarrik hartzen dituela aintzat. Administrazio batek lege-baliabideak atzerriko hizkuntzetan (ingelesez, frantsesez...) eskaintzen baditu, ISO 639-3 arauaren araberako balioak esleituko dira.

eli:language
ISO 639-3 valentzierako eta testu elebidunetarako egokitzapenekin
7.8 Argitalpenaren formatua (eli:format)

Europar Batasunak gomendatzen dituen URI balioak IANA erakundeak ezarritakoak dira. Zerrenda osoa http://www.iana.org/assignments/media-types web orrian ikus daiteke.

eli:format
IANA

8. URI TXANTILOIA: ALDIZKARI OFIZIALA

Lege-baliabidetzat jo daitekeenari dagokionez, ELIk hainbat ikuspuntu onartzen ditu. Izan ere, arauez gain, ELI ontologiak identifikatzailea aldizkari ofizial propioari aplikatzeko aukera aurreikusi du, estatu bakoitzak egokitzat jotzen duenarekin bat.

Hori dela eta, arauetarako pentsatutako URI txantiloiaren ereduarekin batera, komenigarritzat jo da zehaztapen tekniko honetan aldizkari ofizialen zenbaki, laburpen edo aurkibideentzako berariazko URI txantiloiaren eredu bat sartzea.

Horretarako, type»osagaiari dagokion hiztegi kontrolatuaren taulako bi balio erabiliko dira:

URI TXANTILOIA: ALDIZKARI OFIZIALA
/eli/{jurisdiction }/{type}/{year}/{month}/{day}/{number}/{language}/{format}
URIren osagaiak
Arloa (ELI) Azalpena Formatua Balioak Oharrak
Jurisdiction Jurisdikzioa Alfabetoko balioen zerrenda mugatua Hiztegi kontrolatuaren taula ISO 3166 alfa 2: ISO 3166-1 Estatuarentzat. ISO 3166-2 autonomia-erkidegoentzat.
Type Lege-baliabidearen mota adierazten du Alfabetoko balioen zerrenda mugatua (1-4 letra) Hiztegi kontrolatuaren taula Hiztegi kontrolatuaren taulak bi balio espezifikoak jasotzen ditu:
«dia» aldizkari ofizialaren zenbakientzat
«sum» dagokion zenbakiaren laburpenarentzat
Year Aldizkariaren argitaratze-urtea Zenbakizko balioak, UUUU formatua 2001, 2002… Aldizkariaren argitaratze-data (uuuu/hh/ee)
Month Aldizkariaren argitaratze-hilabetea Zenbakizko balioak, HH formatua 01, 02…
Day Aldizkariaren argitaratze-eguna Zenbakizko balioak, EE formatua 01, 02…
Number Zenbakia Zenbakizko balioak, batzuetan, alfanumerikoak.   Aldizkari ofizialaren zenbakia. Zenbakiak laburpenak edo eranskinak baditu, horien identifikazioa gehituko da, zenbakitik marratxo batez bereizita.
Language Hizkuntza Alfabetoko balioen zerrenda mugatua Hiztegi kontrolatuaren taula ISO 639-3 araua (3 letrako kodea) erabiltzea proposatzen da, valentzieraz dauden testuetarako eta testu elebidunetarako egokitzapenarekin
Format Argitalpenaren formatua Balioen zerrenda mugatua html, pdf, epu, xml Formatuen balioak IANAk ezarritako tipologietara egokitu behar dira.

KATALUNIA

DOGC (Kataluniako Generalitaten Aldizkari Ofiziala), 3791. zenbakia, 2002ko abenduaren 31koa.

eli/es-ct/dia/2002/12/31/3791/cat/pdf

DOGC, A eranskina, 3791. zk., 2002ko abenduaren 31koa.

eli/es-ct/dia/2002/12/31/3791-A/cat/pdf

DOGC, laburpena, 3791 zk., 2002ko abenduaren 31koa.

eli/es-ct/sum/2002/12/31/3791/cat/pdf

DOGC, A eranskinaren laburpena, 3791. zk. 2002ko abenduaren 31koa.

eli/es-ct/sum/2002/12/31/3791-A/cat/pdf

Hala ere, administrazio bakoitzak erabakiko du txantiloi hori aplikatu edo ez, ez baita ezinbestekoa elkarreragingarritasunaren ikuspuntutik.

9. ELI SISTEMAKO URI-EN KUDEAKETA

Web zerbitzariak ELI sistemaren URIak ulertzeko konfiguratu behar dira, edukiak kudea ditzaten eta informazioa erabiltzailearen egokiena den moduan erakuts ditzaten. Praktikan, lege-baliabide bat URI bidez bilatuz gero, sistemak lege-baliabide horren adierazpen egokiaren URIra birbideratuko du erabiltzailea, horren ezaugarriak eta lehentasunak aztertu ondoren.

Pertsona edo programa batek HTTP eskaera egiten duenean, web zerbitzariak bi modutan erantzun dezake:

  • Lege-baliabidearen deskribapena jasotzen duen web orria (dokumenturako esteka duen fitxa bat)
  • Lege-baliabidea bera (lege-baliabidearen edukia jasotzen duen dokumentua)

Lege-baliabideak eskura jartzeko sistema bat izanez gero, ez da beharrezkoa sistema berri bat eratzea. Web zerbitzariak birbideratzeko teknikak erabil ditzake (HTTP 303) sortzen ari den sistemako URIrekin ELI eskaerari erantzuteko.

URIek denboran iraunkorrak izan behar dute. Oker emandako URI batek ez luke desagertu behar eta moztutako esteka bat sortu; horren ordez, zerbitzariak erabiltzailea URI zuzenera birbidera dezake edo akatsa adierazi (eta, hala badagokio, URI zuzena erakutsi).

10. METADATU KOMUNAK

URI txantiloia Espainian ezartzeko, normalizatu behar dira administrazioek legedia deskribatzeko erabiltzen dituzten metadatuak, behintzat, URIren osagaiei buruzko informazioa jasotzen duten horiek.

Hori dela eta, ELI Espainian ezartzeko lehenengo fasean, 1. oinarria eta 2. oinarria biak batera landu behar dira, gutxieneko metadatu komunen zerrenda bat ezartzeko:

  • ELIren URIak eratzeko informazioa daukaten metadatuak.
  • ELI ontologian derrigorrezko gisa definitu diren metadatuak.
  • Lege-baliabidearen argitalpenari buruzko oinarrizko informazioa –argitalpen-data eta erakunde argitaratzailea– jasotzen duten metadatuak.
  • 5. apartatuan deskribatutako kontzeptu eredua osatzen duten entitateen arteko erlazioak definitzeko metadatuak.

Metadatu komunen hasierako definizioa gero eta zabalagoa izango da, identifikatzailea ezartzeko prozesua aurrera doan heinean; izan ere, ELI sistemak ezaugarri duen pixkanakako ikuspegia kontuan hartuko da, batetik, metadatuen eskemaren definizioari heltzeko, eta bestetik, elkarreragingarritasuna areagotu dezaketen beste metadatu batzuk, baita arauen arteko harremanak zehazten dituztenak ere gehitzeko.

Hala ere, administrazioek ez dituzte gaur egun erabiltzen dituzten metadatu-eskemak ordeztu behar. ELI metadatuak metadatu-eskema pertsonalizatuekin batera erabil daitezke, eta eskema propioan ELI ontologiako elementuekin batera erabilitako elementuen mapaketa egin daiteke.

Gutxieneko metadatu komunen zerrenda honako hau da:

GUTXIENEKO METADATU KOMUNAK
Name Domain Range Definition Observaciones
URI TXANTILOIAREN METADATUAK
eli:jurisdiction LegalResource eli:AdministrativeArea, containing the list of administrative territorial units defined in http://publications.europa.eu/mdr/authority/atu The jurisdiction from which the legal resource originates.
The place identifier can be taken from the Administrative Territorial Unit table published of the EU Publications Office at http://publications.europa.eu/mdr/authority/atu.
Member States don't have to recreate their own list of values.
Definida conforme ISO3166 alfa 2 (anexo VI.1)
eli:type_document LegalResource eli:ResourceType, corresponding to a local concept scheme. The type of a legal resource (e.g. "Directive", "Règlement grand ducal", "law", "règlement ministeriel", "draft proposition", "Parliamentary act", etc.).
Member states are encouraged to make their own list of values in the corresponding concept scheme. EU Publications Office provides a list of values for EU resource types at http://publications.europa.eu/mdr/authority/resource-type
Elemento obligatorio según la ontología ELI.Tabla de vocabulario controlado (Anexo VI.2)
eli:date_document LegalResource xsd:Date Date of adoption or signature (of the form yyyy-mm-dd) Genera los elementos year/month/day de la URI
eli:number LegalResource xsd:String An identifier or other disambiguating feature for a legal resource or legal expression. This can be the number of a legislation, the number of an article, or the issue number of an official journal.  
eli:version LegalResource eli:Version, corresponding to a local concept scheme A version status for the resource. Member states are encouraged to make their own list of values in the Version concept scheme. Example of such values can be "Official Journal", "made", "consolidated", "proposed", "prospective", etc. Tabla de vocabulario controlado (Anexo VI.4)
eli:version_date LegalResource xsd:Date The point-in-time at which the provided description of the legislation is valid. Este metadato es necesario solo para recursos consolidados. Se adapta a distintos criterios de interpretación (criterio de vigencia o de publicación)
eli:language LegalExpression eli:Language, corresponding to the list of languages published by EU Publications Office. The language of an expression. EU Publications Office provides a list of languages at http://publications.europa.eu/mdr/authority/language.
This list is large enough so that member states should not have to declare local values.
Note that, if needed, a language can also be stated on a legal resource using the DublinCore "language" property.
Elemento obligatorio según la ontología de ELI. Definido conforme la ISO 639-3 con una adaptación para el valenciano así como para los textos bilingües (Anexo VI.3)
eli:format n/a n/a The physical embodiment of a legal expression, either on paper or in any electronic format (definition adapted from RDA).
For example, any electronic or physical format of the legal expression (XML, TIFF, PDF, etc.); e.g. PDF version of act 3 of 2005. (adapted from Akoma Ntoso)
Elemento obligatorio según la ontología de ELI.
INFORMAZIO NABAREMENDUN METADATUAK
eli:title LegalExpression xsd:String The title, or name, of an expression.
Note that, if needed, a title can also be stated on a legal resource using the Dublin Core "title" property.
Elemento obligatorio según la ontología de ELI
eli:date_publication LegalResource; LegalExpression xsd:Date Date of publication of the official version of the legislation, in hard copy or online, depending on what the official publication is, and when it was published. Publication dates at the level of legal expressions can be separately asserted, using standard Dublin Core properties. Necesario cuando se trate del subtype corrigendum
eli:publisher
(eli:publisher_agent)
LegalExpression; format xsd:string Publisher: An entity responsible for making the resource available (definition from Dublin Core). This property should be used when the value cannot be identified by a suitable URI; if a URI is available, the property "publisher_agent" should be used. Resulta de interés identificar la entidad encargada de publicar el recurso, mediante la correspondiente URI, dado que en ocasiones la entidad responsable del diario oficial no es la que ofrece los textos consolidados
ENTITATEEN ERLAZIOAK DEFINITZEN DITUZTEN METADATUAK
eli:is_member_of LegalResource LegalResource Indicates that this resource is conceptually included in another one. Typically the successive temporal versions of a given legislation are conceptually members of a single « abstract » resource. For the notion of physical inclusion, use eli:is_part_of. Enlaza un recurso legal con el recurso legal abstracto al que corresponde
eli:has_member LegalResource LegalResource Indicates that this resource conceptually includes another one. For the notion of physical inclusion, use eli:has_part. Enlaza el recurso legal abstracto con los recursos legales que derivan de él.
eli:is_another_publication_of LegalResource LegalResource Indicates that this resource is a new publication, in a different official journal, of another resource already published elsewhere, and cannot be considered to be the same resource (owl:sameAs cannot be used to avoid potential duplication of certain metadata, like the date of publication, or the publisher).
Note that this is different from the exceptionnal cases of "republication", where the same resource is actually republished in the same official journal a few days after its initial publication, in case of errors.
Enlaza una norma publicada en un diario oficial con una publicación anterior en otro diario
eli:has_another_publication LegalResource LegalResource Inverse of "is_another_publication_of". Enlaza una norma publicada en un diario oficial con una publicación posterior en otro diario
eli:realizes LegalExpression LegalResource Relates a legal expression to the legal resource realised through that expression. (definition adapted from RDA). Inverse of "is_realized_by". Elemento obligatorio según la ontología de ELI.Enlaza la expresión con el recurso legal
eli:is_realized_by LegalResource LegalExpression Relates a legal resource to a legal expression of this resource in the form of a "sequence of signs" (typically alpha-numeric characters in a legal context). (definition adapted from RDA). Inverse of "realizes". Enlaza un recurso legal con sus expresiones. Aunque no es un elemento obligatorio, se considera conveniente incorporar este metadato para establecer las relaciones de manera bidireccional
eli:embodies Format LegalExpression Relates a physical format to the legal expression embodied in that format (definition adapted from RDA). Inverse of "is_embodied_by". Elemento obligatorio según la ontología de ELI.Enlaza el formato con la expresión
eli:is_embodied_by LegalExpression Format Relates a legal expression to a physical format of that expression (definition adapted from RDA). Inverse of "embodies". Para enlazar la expresión con el formato.Aunque no es elemento obligatorio, se considera conveniente incorporar este metadato para establecer las relaciones de manera bidireccional
eli:consolidates LegalResource LegalResource Indicates that this consolidated legal resource or expression (which is usually the product of an editorial process that revises the legislation) takes into account another one. This property should be used multiple times to refer to both the original version or the previous consolidated version, and to the legislations making the change. Para enlazar el recurso legal consolidado con el inicialmente publicado
eli:consolidated_by LegalResource LegalResource Inverse of "consolidates". Indicates that this legal resource or expression is taken into account in consolidated text (which is usually the product of an editorial process that revises the legislation). Para enlazar el recurso legal inicialmente publicado con el recurso legal consolidado
eli:corrects LegalResource or LegalExpression LegalResource or LegalExpression or Format Indicates that this resource introduces textual modifications (like correction of spelling mistakes) with no legal change in another resource, expression or format; typically corrigenda in EU legislation. For modifications that have a legal impact, use eli:amends. Para enlazar las correcciones con el recurso legal correspondiente
eli:corrected_by LegalResource or LegalExpression or Format LegalResource or LegalExpression Inverse of "corrects". Indicates a resource that introduces textual modifications (like correction of spelling mistakes) with no legal change in this resource, expression or format; typically corrigenda in EU legislation. For modifications that have a legal impact, use eli:amended_by. Para enlazar el recurso legal con sus correcciones